Cần phải dạy giáo viên về “Đạo đức hành nghề”

5 - 14/04/2018 - 06:04:33 - Giáo dục

Dân trí Ở Việt Nam, giáo viên cứ tốt nghiệp có bằng là đủ điều kiện để giảng dạy suốt đời chứ không phải qua các cuộc thi sàng lọc về phẩm chất đạo đức để có chứng chỉ hành nghề. Nhiều giáo viên ý thức pháp luật kém, không còn nhớ lời thề sư phạm mình đã tuyên thệ mới dẫn đến những vụ việc "nóng" vừa qua gây bức xúc dư luận. >> Giáo viên mà cả học kỳ “câm nín” thì đòi nâng chất lượng như thế nào? >> Giáo viên tố bị hiệu trưởng xúc phạm vì không phá thai: Nhiều giáo viên lên tiếng! >> Giáo viên bắt học sinh uống nước giẻ lau bảng: “Khoảng trống” giật mình trong đào tạo sư phạm?

Xem thêm:

Xem thêm: khoan cắt bê tôngkhoan cắt bê tông hà nộikhoan rút lõi bê tôngkhoan rút lõi bê tông hà nộigiá khoan cắt bê tônggiá khoan rút lõi bê tôngkhoan cắt bê tông các tỉnh

Đó là chia sẻ của TS Trần Thành Nam (Chủ nhiệm Khoa Các Khoa học Giáo dục, Đại học Giáo dục- ĐH Quốc gia Hà Nội), thành viên Hiệp hội Tâm lý và Giáo dục Việt Nam (VAPE) với PV Dân trí.

Giáo viên chưa được sàng lọc về nhân phẩm

+ Thưa ông, thời gian qua, nhiều sự việc đáng tiếc trong giáo dục đã xảy ra: Cô giáo bắt học sinh uống nước vắt giẻ lau, phụ huynh bắt cô giáo quỳ, cô giáo im lặng 4 tháng... Đây đơn giản chỉ là vô tình các sự kiện xảy ra liên tiếp hay thể hiện sư suy thoái đạo đức?

Theo tôi, những sự kiện không phải cá biệt liên tiếp xảy ra với tính chất ngày càng phức tạp và nghiêm trọng cho thấy sự suy thoái về đạo đức lối sống đã diễn ra và len lỏi vào trong mọi mặt của xã hội.

Nhà trường hiện tại có quá nhiều áp lực và mất an toàn. Giáo viên bị áp lực từ việc hoàn thành các nhiệm vụ giảng dạy, thực hiện các yêu cầu của lãnh đạo và cấp trên, áp lực lương thấp.

Học sinh trong trường thì chịu quá nhiều áp lực từ kỳ vọng của cha mẹ, thành tích học tập của nhà trường, danh dự giáo viên dạy giỏi của cô giáo, bị bắt nạt, quấy rối, bị dụ dỗ bởi các tệ nạn xã hội. Mỗi cá nhân đều đang chất chứa trong lòng rất nhiều áp lực. Họ như những quả bom chỉ đợi một kích thích quá ngưỡng sẽ nổ tung thành những hành vi phản cảm gây sốc cho xã hội.

TS Trần Thành Nam, Chủ Chủ nhiệm Khoa Các Khoa học Giáo dục, Đại học Giáo dục- ĐH Quốc gia Hà Nội, thành viên Hiệp hội Tâm lý và Giáo dục Việt Nam (VAPE).
TS Trần Thành Nam, Chủ Chủ nhiệm Khoa Các Khoa học Giáo dục, Đại học Giáo dục- ĐH Quốc gia Hà Nội, thành viên Hiệp hội Tâm lý và Giáo dục Việt Nam (VAPE).

+ Theo ông tác nhân nào dẫn đến những mâu thuẫn này ngày càng sâu sắc?

Mâu thuẫn thầy trò gia tăng hoặc uy tín, vị thế của người thầy giảm, thường được xem là nguyên nhân chính dẫn đến những biểu hiện hành vi xuống cấp đạo đức như thời gian qua. Tuy nhiên còn rất nhiều tác nhân khác ảnh hưởng dẫn đến thực trạng bạo lực trong trường học hiện nay.

Đó có thể là học sinh hiện nay tiếp cận với bạo lực khắp mọi nơi từ đời thực đến cuộc sống ảo trên mạng xã hội dẫn đến xuất hiện nhiều băng nhóm trong nhà trường mà trước đây không có.

Các băng nhóm trường học hiện nay cũng có nhiều điều kiện tiếp cận với vũ khí hơn. Học sinh mang dao, mang hung khí đến trường không được kiểm soát dẫn đến vụ việc đáng tiếc như học trò đâm thầy giáo đến nguy kịch.

Đó cũng có thể là hệ quả của việc xem nhẹ môn Giáo dục công dân nói riêng và công tác dạy làm người nói chung. Trường học đường như mới chỉ tập trung vào việc dạy chữ còn việc dạy người bị coi nhẹ và mang tính hình thức.

Môn Giáo dục công dân được xem là môn phụ và thường bị lấy giờ để giáo viên củng cố thêm kiến thức cho học sinh môn Văn, môn Toán. Có nhiều trường hợp giáo viên bị dạy môn Giáo dục công dân (GDCD) tại các trường là những giáo viên yếu kém, bị kỷ luật, không thể dạy các môn khác thì được phân dạy Giáo dục công dân. Chương trình đào tạo giáo viên dạy GDCD không thu hút được người học.

Đặc biệt, ở chương trình đào tạo giáo viên, chúng ta cũng không hề thấy dấu ấn đậm nét về các nội dung rèn luyện phẩm chất đạo đức nghề nghiệp người giáo viên.

Đáng lẽ với bất kỳ một ngành nghề chuyên nghiệp nào như giáo viên đều phải được dạy về “Đạo đức hành nghề”.

Giáo viên trước khi hành nghề phải tuyên thệ thực hiện các quy điều đạo đức nghề giáo. Giáo viên phải ý thức rõ rằng việc vi phạm đạo đức nghề nghiệp sẽ bị tước giấy phép hành nghề và đưa ra khỏi ngành.

Tuy nhiên ở Việt Nam, giáo viên cứ tốt nghiệp có bằng là đủ điều kiện để giảng dạy suốt đời chứ không phải qua các cuộc thi sàng lọc về phẩm chất đạo đức để có chứng chỉ hành nghề. Nhiều giáo viên ý thức pháp luật kém, không còn nhớ lời thề sư phạm mình đã tuyên thệ mới dẫn đến những vụ việc như bắt học sinh uống nước vắt giẻ lau bảng như vừa qua.

Học sinh bị cô giáo bắt uống nước vắt giẻ lau bảng vì nói chuyện trong lớp
Học sinh bị cô giáo bắt uống nước vắt giẻ lau bảng vì nói chuyện trong lớp

Quan hệ thầy- trò ngày càng xa cách

+ Một số ý kiến cho rằng ngành giáo dục đang đi xuống, quan hệ thầy trò thời nay không còn tốt đẹp như xưa... ông nhận định ra sao?

Rõ ràng quan hệ thầy trò hiện nay đang trở nên xa cách hơn. Vị thế của người thầy trong lòng công chúng bị suy giảm nghiêm trọng. Một nguyên nhân khách quan là trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghệ 4.0, người thầy không còn là nguồn tri thức duy nhất như trước đây nữa. Học trò có nhiều thời gian để tự nghiên cứu có thể giỏi hơn, biết nhiều hơn thầy.

Thế nhưng nhiều giáo viên chưa thích nghi với vai trò mới này, thấy uy tín và vị trí của mình bị lung lay. Để củng cố uy tín bị lung lay, giáo viên sử dụng các “áp lực” để “tạo uy” với học trò, làm cho trò nể, sợ thì mới dạy dỗ được, giáo viên sử dụng các dạng “bạo lực nóng” như phạt thể chất, quát mắng hạ nhục học sinh hoặc “bạo lực lạnh” như im lặng không giảng bài trong 4 tháng để tạo áp lực.

Bên cạnh đó, phải thẳng thắn nhìn nhận có một bộ phần “thầy không ra thầy”. Trong ngành còn nhiều giáo viên được bảo kê, giáo viên theo cơ cấu, giáo viên chạy vị trí. Về cơ bản, họ không đáp ứng các tiêu chuẩn năng lực và phẩm chất đạo đức nghề nghiệp của nghề giáo nhưng họ vẫn đang hành nghề. Đó là những con sâu làm rầu nồi canh hạ thấp hình ảnh, vị thế của người thầy trong lòng công chúng.

Phụ huynh cũng góp phần làm tha hóa thầy cô, hạ thấp uy tín của thầy cô trước mặt con em bằng cách ứng xử “phong bì”, đo mức độ quan tâm của cô thầy bằng số lượng phong bì.

Học trò thì ngày càng ý thức được quyền của mình, các em chứng kiến thầy cô đối xử không công bằng giữa học sinh đi học thêm và không đi học thêm, chứng kiến việc phụ huynh đưa phong bì cho cô thầy và bình luận không tích cực sau đó... Tất cả góp phần làm hủy hoại sự tôn trọng thầy cô. Học sinh trở thành các ông vua con trong lớp, không biết tôn trọng ai và cảm thấy có thể xử lý mọi việc trong quan hệ với giáo viên bằng phong bì.

+ Chúng ta đều đồng ý rằng mạng xã hội giúp đưa nhiều câu chuyện chưa hay ra ánh sáng để có sự điều chỉnh phù hợp cho ngành giáo dục. Nhưng liệu có những tác động mặt trái làm căng thẳng hơn mâu thuẫn thầy - trò, nhà trường - gia đình?

Nhiều lúc tôi cảm thấy mạng xã hội như dùng kính hiển vi để soi con vi khuẩn. Nó quá phóng đại chi tiết tiêu cực mà không giúp ta nhìn thấy bức tranh tổng thể. Rõ ràng bạo lực học đường là vấn đề toàn cầu chứ không phải chỉ ở Việt Nam.

Các nước khác xuất hiện những vụ bạo lực nghiêm trọng như xả súng và nếu so sánh với Việt Nam thì chúng ta vẫn kiểm soát tốt hơn những vụ việc nghiêm trọng như thế. Tuy nhiên mạng xã hội nhiều lúc làm công chúng hoang mang lo lắng quá mức.

Bên cạnh đó, có nhiều tấm gương người thầy người cô nhân ái, hy sinh vì học trò nhưng không được mạng xã hội nói tới. Hoặc có nói thì cũng không được sự quan tâm của nhiều người.

Trên mạng xã hội, những người có tri thức, có trình độ và cái nhìn khách quan thì ít quan tâm hoặc thường không có thời gian bình luận. Phần nhiều những lời bình luận lại được viết ra bởi những “cái đầu đang nóng, trái tim lạnh và đôi tay manh động thiếu trách nhiệm”.

Đấy là chưa hiện có rất nhiều clip dàn dựng, thông tin giả với mục tiêu tạo sóng, tạo sốc, câu like, câu view gây hoang mang cho công chúng. Tất cả đều là những mặt trái của mạng xã hội.

Cô giáo im lặng suốt 4 tháng trời khiến học sinh phải bật khóc
Cô giáo im lặng suốt 4 tháng trời khiến học sinh phải bật khóc

Cần đưa việc dạy người trở lại đúng vị thế

+ Để ứng phó với những thực trạng vừa nêu, giải pháp là gì, thưa ông?

Thứ nhất, với những áp lực học đường mà học sinh và giáo viên đang phải đối mặt, cấp thiết phải có một bộ phận chuyên trách trong nhà trường giúp đỡ học sinh và giáo viên cân bằng lại trước các căng thẳng, áp lực cuộc sống. Cần có bộ phận "Tư vấn tâm lý học đường" chuyên trách để kịp thời nắm bắt tâm lý, tư tưởng của học sinh trong cuộc sống thực và cả cuộc sống trên mạng.

Thứ hai, cần phải đưa việc dạy người trở lại đúng vị thế của nó. Cần lấy lại vị thế của môn Giáo dục công dân, Giáo dục giá trị sống, kỹ năng sống. Chỉnh sửa lại sách giáo khoa từ tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực, hướng đến các chuẩn mực hành vi đạo đức một cách nhất quán.

Thứ ba, cần xem xét điều chỉnh lại chương trình đào tạo giáo sinh, bổ sung thêm các học phần về Đạo đức nghề giáo, bổ sung và kéo dài học phần trải nghiệm nghề nghiệp để giáo sinh có thêm cơ hội thực hành kỹ năng quản lý lớp học. Cũng có thể suy nghĩ đến những chứng chỉ nghề, kiểm tra định kỳ để đảm bảo những giáo viên đứng lớp đều có năng lực hành vi ứng xử đạo đức nghề nghiệp.

Thứ tư, cần có sự chung tay của nhiều bên liên quan (như gia đình, công an, các tổ chức bảo vệ phụ nữ, bảo vệ trẻ em) trong việc giám sát và quản lý việc tiếp cận và mang theo vũ khí đến trường học, các băng nhóm học đường, việc bị bắt nạt và bắt nạt trên mạng và trong cuộc sống thực, những hành vi nguy cơ cũng như nhất quán trong việc giáo dục giá trị sống, kỹ năng sống trong các môi trường sống của trẻ.

Cuối cùng, cần suy nghĩ xây dựng lại bộ quy tắc ứng xử văn hóa trường học theo hướng thiết thực, khả thi, hướng tới hành vi, có thể đo được. Cần có Bộ quy tắc trước hết cho Hiệu trưởng và Giáo viên trước khi có Bộ quy tắc cho học sinh vì trong vấn đề này, người thầy cần phải làm gương và là tấm gương cho học sinh noi theo.

+ Xin cảm ơn ông về cuộc trò chuyện!

Mỹ Hà (ghi)

Từ khóa: khoan cắt bê tôngkhoan cắt bê tông hà nộikhoan rút lõi bê tôngkhoan rút lõi bê tông hà nộigiá khoan cắt bê tônggiá khoan rút lõi bê tôngkhoan cắt bê tông các tỉnh

Bài viết khác

  • “Cô giáo không giảng bài” chuyển qua làm văn phòng
    “Cô giáo không giảng bài” chuyển qua làm văn phòng
    Dân trí Không giảng bài suốt 3 tháng lên lớp, cô Trần Thị Minh Châu không bị buộc thôi việc nhưng điều chuyển sang bộ phận văn phòng của Trường THPT Long Thới (Nhà Bè, TPHCM). >> Nóng: Không buộc thôi việc cô giáo lên lớp không giảng bài suốt 3 tháng >> Cô giáo “không giảng bài” muốn tiếp tục được đi dạy >> Đã đình chỉ lên lớp với cô giáo nhiều tháng không giảng bài
  • Đại học
    Đại học "cuống cuồng" giải thích hiểu nhầm tin: Học lực giỏi mới được vào sư phạm
    Dân trí Lãnh đạo nhiều trường đại học sư phạm cho rằng, dư luận, phụ huynh và thí sinh đang hiểu nhầm quy định tuyển sinh của Bộ GD&ĐT về “Học sinh phải có học lực giỏi mới được vào sư phạm”. >> Năm 2018: Trường ĐH Sư phạm Thái Nguyên mở 3 ngành học “hót” >> Tuyển sinh đại học, cao đẳng 2018: Giảm mạnh chỉ tiêu ngành sư phạm >> Cần thay đổi cách tuyển sinh sư phạm
  • Học sinh đâm thầy giáo trọng thương đã đến bệnh viện xin lỗi thầy
    Học sinh đâm thầy giáo trọng thương đã đến bệnh viện xin lỗi thầy
    Dân trí Sau nhiều ngày bỏ trốn, Ngô Văn C học sinh Trường THPT Trần Hưng Đạo, huyện Lệ Thủy (Quảng Bình), người dùng dao bấm đâm thầy giáo chủ nhiệm trọng thương đã đến trình diện tại cơ quan công an. C. sau đó cũng đã đến bệnh viện để xin lỗi thầy giáo của mình. >> Học trò đâm thầy giáo nhập viện: Thầy mong trò có cơ hội sửa chữa lỗi lầm >> Quảng Bình: Nam sinh dùng dao bấm đâm thầy giáo đã bỏ trốn
  • Một học sinh tiểu học ngã từ tầng 4 xuống sân trường
    Một học sinh tiểu học ngã từ tầng 4 xuống sân trường
    Trưa 18/4, khi chuẩn bị vào ca học buổi chiều một học sinh nam trường Tiểu học Dịch Vọng B (phường Dịch Vọng, quận Cầu Giấy, Hà Nội) đã rơi từ tầng 4 xuống thảm cỏ sân trường.
  • Trường ĐH Thương Mại hỗ trợ 100 triệu đồng cho cựu sinh viên bị bệnh hiểm nghèo
    Trường ĐH Thương Mại hỗ trợ 100 triệu đồng cho cựu sinh viên bị bệnh hiểm nghèo
    Dân trí Chiều ngày 18/4, Ban Giám hiệu trường ĐH Thương Mại đã đến Khoa Truyền nhiễm, Bệnh viện Bạch Mai, Hà Nội thăm, động viên và trao quà hỗ trợ cho cựu sinh viên Phạm Thị Thu Hà (K49E5) chuyên ngành Thương mại quốc tế vừa tốt nghiệp đang bị bệnh hiểm nghèo.
  • Tìm giải pháp để giáo dục đại học Việt Nam chuẩn hóa và hội nhập quốc tế
    Tìm giải pháp để giáo dục đại học Việt Nam chuẩn hóa và hội nhập quốc tế
    Dân trí Ủy ban Văn hóa Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội phối hợp ĐHQG TP Hồ Chí Minh tổ chức Hội thảo giáo dục năm 2018 với chủ đề “Giáo dục đại học – Chuẩn hóa và hội nhập quốc tế” vào tháng 8/2018 tại Hà Nội. >> Đại học Việt Nam nên lựa chọn bảng xếp hạng quốc tế nào? >> Đại học Việt Nam xếp hạng thấp: Do chưa vận hành theo cơ chế thị trường
  • Vụ cô giáo tố bị hiệu trưởng xúc phạm vì không phá thai: Thêm nhiều GV tố hiệu trưởng
    Vụ cô giáo tố bị hiệu trưởng xúc phạm vì không phá thai: Thêm nhiều GV tố hiệu trưởng
    Dân trí Sau khi Dân trí đăng tải bài viết "Cô giáo tố bị hiệu trưởng xúc phạm vì không phá thai khiến trường mất thi đua", nhiều giáo viên trường Mầm non Sao Mai (thị trấn La Hà, huyện Tư Nghĩa, Quảng Ngãi) đã lên tiếng về nhiều vấn đề khác của điểm trường này. >> Cô giáo tố bị hiệu trưởng xúc phạm vì không phá thai khiến trường mất thi đua
  • Học viện Stem và ước mơ kiến tạo tương lai
    Học viện Stem và ước mơ kiến tạo tương lai
    Một “Học viện STEM” rộng 400m2 dành cho thiếu nhi tại TP.HCM là bước đi táo bạo của “ông lớn” - Samsung, khi quyết định dùng chính lợi thế công nghệ đầu tư vào giáo dục Việt Nam. Chưa bao giờ phương pháp giáo dục STEM được thắp lửa mạnh mẽ đến thế, ngay tại thời điểm bản lề của lần đổi mới giáo dục sắp tới. Samsung và Lego Education, hiện là hai chỗ dựa nguồn lực lớn cho giấc mơ này.
  • Nóng: Không buộc thôi việc cô giáo lên lớp không giảng bài suốt 3 tháng
    Nóng: Không buộc thôi việc cô giáo lên lớp không giảng bài suốt 3 tháng
    Dân trí Cô Trần Thị Minh Châu, giáo viên Toán, Trường THPT Long Thới (Nhà Bè, TPHCM) - người lên lớp không giảng bài suốt 3 tháng - bị kỷ luật ở mức cảnh cáo và điều chuyển sang công việc khác, không tiếp tục công việc giảng dạy. >> Đã đình chỉ lên lớp với cô giáo nhiều tháng không giảng bài >> Cô giáo lên lớp không giảng bài: Lẽ ra phải đình chỉ ngay việc lên lớp của cô giáo! >> Vụ cô giáo lên lớp không giảng bài: Xem xét xử lý hiệu trưởng
  • Trường ĐH ngừng quyết định SV khám sức khoẻ mới được xét tốt nghiệp
    Trường ĐH ngừng quyết định SV khám sức khoẻ mới được xét tốt nghiệp
    Dân trí Ngày 13/4, trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn TPHCM có thông báo về việc ngưng tổ chức khám sức khoẻ cho sinh viên vào ngày 20/4/2018. Trước đó Phòng Công tác Sinh viên của trường thông báo việc phải tham gia khám sức khỏe mới đủ điều kiện xét tốt nghiệp khiến các sinh viên năm cuối bức xúc.
  • Phụ huynh tát cô giáo bị xử phạt hành chính; xem xét trách nhiệm Trưởng Phòng GD
    Phụ huynh tát cô giáo bị xử phạt hành chính; xem xét trách nhiệm Trưởng Phòng GD
    Dân trí Sở GD-ĐT tỉnh An Giang đã có văn bản kiến nghị UBND huyện Tri Tôn xem xét trách nhiệm Trưởng phòng GD-ĐT huyện này khi chậm báo cáo về Sở vụ thầy giáo bị người thân học sinh chặn đường đánh. Còn phụ huynh vào trường tát cô giáo đã bị xử phạt hành chính. >> Liên tiếp xảy ra hai vụ phụ huynh vào trường xỉ nhục, đánh giáo viên
  • Nghi án trường “ma” liên kết dạy ở Việt Nam: Sở GD&ĐT Hà Nội lên tiếng
    Nghi án trường “ma” liên kết dạy ở Việt Nam: Sở GD&ĐT Hà Nội lên tiếng
    Dân trí Nhiều phụ huynh đang lo lắng trước thông tin phản ánh trường George Washington International School (GWIS) liên kết dạy ở 14 tỉnh, thành của Việt Nam từ nhiều năm, trong đó có Hà Nội, chỉ là trường “ma”, chiều 12/4, Sở GD&ĐT Hà Nội đã trả lời báo chí về sự việc và “để ngỏ” một số câu hỏi.