Cần phải dạy giáo viên về “Đạo đức hành nghề”

12 - 14/04/2018 - 06:04:33 - Giáo dục

Dân trí Ở Việt Nam, giáo viên cứ tốt nghiệp có bằng là đủ điều kiện để giảng dạy suốt đời chứ không phải qua các cuộc thi sàng lọc về phẩm chất đạo đức để có chứng chỉ hành nghề. Nhiều giáo viên ý thức pháp luật kém, không còn nhớ lời thề sư phạm mình đã tuyên thệ mới dẫn đến những vụ việc "nóng" vừa qua gây bức xúc dư luận. >> Giáo viên mà cả học kỳ “câm nín” thì đòi nâng chất lượng như thế nào? >> Giáo viên tố bị hiệu trưởng xúc phạm vì không phá thai: Nhiều giáo viên lên tiếng! >> Giáo viên bắt học sinh uống nước giẻ lau bảng: “Khoảng trống” giật mình trong đào tạo sư phạm?

Xem thêm:

Xem thêm: khoan cắt bê tôngkhoan cắt bê tông hà nộikhoan rút lõi bê tôngkhoan rút lõi bê tông hà nộigiá khoan cắt bê tônggiá khoan rút lõi bê tôngkhoan cắt bê tông các tỉnh

Đó là chia sẻ của TS Trần Thành Nam (Chủ nhiệm Khoa Các Khoa học Giáo dục, Đại học Giáo dục- ĐH Quốc gia Hà Nội), thành viên Hiệp hội Tâm lý và Giáo dục Việt Nam (VAPE) với PV Dân trí.

Giáo viên chưa được sàng lọc về nhân phẩm

+ Thưa ông, thời gian qua, nhiều sự việc đáng tiếc trong giáo dục đã xảy ra: Cô giáo bắt học sinh uống nước vắt giẻ lau, phụ huynh bắt cô giáo quỳ, cô giáo im lặng 4 tháng... Đây đơn giản chỉ là vô tình các sự kiện xảy ra liên tiếp hay thể hiện sư suy thoái đạo đức?

Theo tôi, những sự kiện không phải cá biệt liên tiếp xảy ra với tính chất ngày càng phức tạp và nghiêm trọng cho thấy sự suy thoái về đạo đức lối sống đã diễn ra và len lỏi vào trong mọi mặt của xã hội.

Nhà trường hiện tại có quá nhiều áp lực và mất an toàn. Giáo viên bị áp lực từ việc hoàn thành các nhiệm vụ giảng dạy, thực hiện các yêu cầu của lãnh đạo và cấp trên, áp lực lương thấp.

Học sinh trong trường thì chịu quá nhiều áp lực từ kỳ vọng của cha mẹ, thành tích học tập của nhà trường, danh dự giáo viên dạy giỏi của cô giáo, bị bắt nạt, quấy rối, bị dụ dỗ bởi các tệ nạn xã hội. Mỗi cá nhân đều đang chất chứa trong lòng rất nhiều áp lực. Họ như những quả bom chỉ đợi một kích thích quá ngưỡng sẽ nổ tung thành những hành vi phản cảm gây sốc cho xã hội.

TS Trần Thành Nam, Chủ Chủ nhiệm Khoa Các Khoa học Giáo dục, Đại học Giáo dục- ĐH Quốc gia Hà Nội, thành viên Hiệp hội Tâm lý và Giáo dục Việt Nam (VAPE).
TS Trần Thành Nam, Chủ Chủ nhiệm Khoa Các Khoa học Giáo dục, Đại học Giáo dục- ĐH Quốc gia Hà Nội, thành viên Hiệp hội Tâm lý và Giáo dục Việt Nam (VAPE).

+ Theo ông tác nhân nào dẫn đến những mâu thuẫn này ngày càng sâu sắc?

Mâu thuẫn thầy trò gia tăng hoặc uy tín, vị thế của người thầy giảm, thường được xem là nguyên nhân chính dẫn đến những biểu hiện hành vi xuống cấp đạo đức như thời gian qua. Tuy nhiên còn rất nhiều tác nhân khác ảnh hưởng dẫn đến thực trạng bạo lực trong trường học hiện nay.

Đó có thể là học sinh hiện nay tiếp cận với bạo lực khắp mọi nơi từ đời thực đến cuộc sống ảo trên mạng xã hội dẫn đến xuất hiện nhiều băng nhóm trong nhà trường mà trước đây không có.

Các băng nhóm trường học hiện nay cũng có nhiều điều kiện tiếp cận với vũ khí hơn. Học sinh mang dao, mang hung khí đến trường không được kiểm soát dẫn đến vụ việc đáng tiếc như học trò đâm thầy giáo đến nguy kịch.

Đó cũng có thể là hệ quả của việc xem nhẹ môn Giáo dục công dân nói riêng và công tác dạy làm người nói chung. Trường học đường như mới chỉ tập trung vào việc dạy chữ còn việc dạy người bị coi nhẹ và mang tính hình thức.

Môn Giáo dục công dân được xem là môn phụ và thường bị lấy giờ để giáo viên củng cố thêm kiến thức cho học sinh môn Văn, môn Toán. Có nhiều trường hợp giáo viên bị dạy môn Giáo dục công dân (GDCD) tại các trường là những giáo viên yếu kém, bị kỷ luật, không thể dạy các môn khác thì được phân dạy Giáo dục công dân. Chương trình đào tạo giáo viên dạy GDCD không thu hút được người học.

Đặc biệt, ở chương trình đào tạo giáo viên, chúng ta cũng không hề thấy dấu ấn đậm nét về các nội dung rèn luyện phẩm chất đạo đức nghề nghiệp người giáo viên.

Đáng lẽ với bất kỳ một ngành nghề chuyên nghiệp nào như giáo viên đều phải được dạy về “Đạo đức hành nghề”.

Giáo viên trước khi hành nghề phải tuyên thệ thực hiện các quy điều đạo đức nghề giáo. Giáo viên phải ý thức rõ rằng việc vi phạm đạo đức nghề nghiệp sẽ bị tước giấy phép hành nghề và đưa ra khỏi ngành.

Tuy nhiên ở Việt Nam, giáo viên cứ tốt nghiệp có bằng là đủ điều kiện để giảng dạy suốt đời chứ không phải qua các cuộc thi sàng lọc về phẩm chất đạo đức để có chứng chỉ hành nghề. Nhiều giáo viên ý thức pháp luật kém, không còn nhớ lời thề sư phạm mình đã tuyên thệ mới dẫn đến những vụ việc như bắt học sinh uống nước vắt giẻ lau bảng như vừa qua.

Học sinh bị cô giáo bắt uống nước vắt giẻ lau bảng vì nói chuyện trong lớp
Học sinh bị cô giáo bắt uống nước vắt giẻ lau bảng vì nói chuyện trong lớp

Quan hệ thầy- trò ngày càng xa cách

+ Một số ý kiến cho rằng ngành giáo dục đang đi xuống, quan hệ thầy trò thời nay không còn tốt đẹp như xưa... ông nhận định ra sao?

Rõ ràng quan hệ thầy trò hiện nay đang trở nên xa cách hơn. Vị thế của người thầy trong lòng công chúng bị suy giảm nghiêm trọng. Một nguyên nhân khách quan là trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghệ 4.0, người thầy không còn là nguồn tri thức duy nhất như trước đây nữa. Học trò có nhiều thời gian để tự nghiên cứu có thể giỏi hơn, biết nhiều hơn thầy.

Thế nhưng nhiều giáo viên chưa thích nghi với vai trò mới này, thấy uy tín và vị trí của mình bị lung lay. Để củng cố uy tín bị lung lay, giáo viên sử dụng các “áp lực” để “tạo uy” với học trò, làm cho trò nể, sợ thì mới dạy dỗ được, giáo viên sử dụng các dạng “bạo lực nóng” như phạt thể chất, quát mắng hạ nhục học sinh hoặc “bạo lực lạnh” như im lặng không giảng bài trong 4 tháng để tạo áp lực.

Bên cạnh đó, phải thẳng thắn nhìn nhận có một bộ phần “thầy không ra thầy”. Trong ngành còn nhiều giáo viên được bảo kê, giáo viên theo cơ cấu, giáo viên chạy vị trí. Về cơ bản, họ không đáp ứng các tiêu chuẩn năng lực và phẩm chất đạo đức nghề nghiệp của nghề giáo nhưng họ vẫn đang hành nghề. Đó là những con sâu làm rầu nồi canh hạ thấp hình ảnh, vị thế của người thầy trong lòng công chúng.

Phụ huynh cũng góp phần làm tha hóa thầy cô, hạ thấp uy tín của thầy cô trước mặt con em bằng cách ứng xử “phong bì”, đo mức độ quan tâm của cô thầy bằng số lượng phong bì.

Học trò thì ngày càng ý thức được quyền của mình, các em chứng kiến thầy cô đối xử không công bằng giữa học sinh đi học thêm và không đi học thêm, chứng kiến việc phụ huynh đưa phong bì cho cô thầy và bình luận không tích cực sau đó... Tất cả góp phần làm hủy hoại sự tôn trọng thầy cô. Học sinh trở thành các ông vua con trong lớp, không biết tôn trọng ai và cảm thấy có thể xử lý mọi việc trong quan hệ với giáo viên bằng phong bì.

+ Chúng ta đều đồng ý rằng mạng xã hội giúp đưa nhiều câu chuyện chưa hay ra ánh sáng để có sự điều chỉnh phù hợp cho ngành giáo dục. Nhưng liệu có những tác động mặt trái làm căng thẳng hơn mâu thuẫn thầy - trò, nhà trường - gia đình?

Nhiều lúc tôi cảm thấy mạng xã hội như dùng kính hiển vi để soi con vi khuẩn. Nó quá phóng đại chi tiết tiêu cực mà không giúp ta nhìn thấy bức tranh tổng thể. Rõ ràng bạo lực học đường là vấn đề toàn cầu chứ không phải chỉ ở Việt Nam.

Các nước khác xuất hiện những vụ bạo lực nghiêm trọng như xả súng và nếu so sánh với Việt Nam thì chúng ta vẫn kiểm soát tốt hơn những vụ việc nghiêm trọng như thế. Tuy nhiên mạng xã hội nhiều lúc làm công chúng hoang mang lo lắng quá mức.

Bên cạnh đó, có nhiều tấm gương người thầy người cô nhân ái, hy sinh vì học trò nhưng không được mạng xã hội nói tới. Hoặc có nói thì cũng không được sự quan tâm của nhiều người.

Trên mạng xã hội, những người có tri thức, có trình độ và cái nhìn khách quan thì ít quan tâm hoặc thường không có thời gian bình luận. Phần nhiều những lời bình luận lại được viết ra bởi những “cái đầu đang nóng, trái tim lạnh và đôi tay manh động thiếu trách nhiệm”.

Đấy là chưa hiện có rất nhiều clip dàn dựng, thông tin giả với mục tiêu tạo sóng, tạo sốc, câu like, câu view gây hoang mang cho công chúng. Tất cả đều là những mặt trái của mạng xã hội.

Cô giáo im lặng suốt 4 tháng trời khiến học sinh phải bật khóc
Cô giáo im lặng suốt 4 tháng trời khiến học sinh phải bật khóc

Cần đưa việc dạy người trở lại đúng vị thế

+ Để ứng phó với những thực trạng vừa nêu, giải pháp là gì, thưa ông?

Thứ nhất, với những áp lực học đường mà học sinh và giáo viên đang phải đối mặt, cấp thiết phải có một bộ phận chuyên trách trong nhà trường giúp đỡ học sinh và giáo viên cân bằng lại trước các căng thẳng, áp lực cuộc sống. Cần có bộ phận "Tư vấn tâm lý học đường" chuyên trách để kịp thời nắm bắt tâm lý, tư tưởng của học sinh trong cuộc sống thực và cả cuộc sống trên mạng.

Thứ hai, cần phải đưa việc dạy người trở lại đúng vị thế của nó. Cần lấy lại vị thế của môn Giáo dục công dân, Giáo dục giá trị sống, kỹ năng sống. Chỉnh sửa lại sách giáo khoa từ tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực, hướng đến các chuẩn mực hành vi đạo đức một cách nhất quán.

Thứ ba, cần xem xét điều chỉnh lại chương trình đào tạo giáo sinh, bổ sung thêm các học phần về Đạo đức nghề giáo, bổ sung và kéo dài học phần trải nghiệm nghề nghiệp để giáo sinh có thêm cơ hội thực hành kỹ năng quản lý lớp học. Cũng có thể suy nghĩ đến những chứng chỉ nghề, kiểm tra định kỳ để đảm bảo những giáo viên đứng lớp đều có năng lực hành vi ứng xử đạo đức nghề nghiệp.

Thứ tư, cần có sự chung tay của nhiều bên liên quan (như gia đình, công an, các tổ chức bảo vệ phụ nữ, bảo vệ trẻ em) trong việc giám sát và quản lý việc tiếp cận và mang theo vũ khí đến trường học, các băng nhóm học đường, việc bị bắt nạt và bắt nạt trên mạng và trong cuộc sống thực, những hành vi nguy cơ cũng như nhất quán trong việc giáo dục giá trị sống, kỹ năng sống trong các môi trường sống của trẻ.

Cuối cùng, cần suy nghĩ xây dựng lại bộ quy tắc ứng xử văn hóa trường học theo hướng thiết thực, khả thi, hướng tới hành vi, có thể đo được. Cần có Bộ quy tắc trước hết cho Hiệu trưởng và Giáo viên trước khi có Bộ quy tắc cho học sinh vì trong vấn đề này, người thầy cần phải làm gương và là tấm gương cho học sinh noi theo.

+ Xin cảm ơn ông về cuộc trò chuyện!

Mỹ Hà (ghi)

Từ khóa: khoan cắt bê tôngkhoan cắt bê tông hà nộikhoan rút lõi bê tôngkhoan rút lõi bê tông hà nộigiá khoan cắt bê tônggiá khoan rút lõi bê tôngkhoan cắt bê tông các tỉnh

Bài viết khác

  • Từ nghi án lộ đề thi, giáo viên đưa nhau ra tòa
    Từ nghi án lộ đề thi, giáo viên đưa nhau ra tòa
    Dân trí Sự việc hi hữu xảy ra tại TPHCM, hai giáo viên cùng ở TPHCM gặp nhau ở tòa liên quan đến việc lộ đề thi giữa kỳ. Bị tòa buộc bồi thường và xin lỗi công khai, thầy Trần Quang Huy đang làm đơn kháng cáo, đề nghị hiệu trưởng nhà trường và đại diện của Sở GD-ĐT ra tòa đối chứng.
  • Học sinh Nghệ An chia sẻ bị ĐSQ Mỹ từ chối cấp visa
    Học sinh Nghệ An chia sẻ bị ĐSQ Mỹ từ chối cấp visa
    Dân trí Theo Mai Nhật Anh, em bị từ chối cấp visa sang Mỹ dự hội thi Khoa học kỹ thuật (KHKT) Quốc tế có thể do bị nhầm là quan sát viên. Trong khi đó, một bạn quan sát viên tên Đức Anh đi cùng đoàn cũng bị từ chối cấp visa sang Mỹ. >> Bộ GD&ĐT nói gì về vụ nam sinh Nghệ An trượt phỏng vấn visa sang Mỹ >> Thí sinh Nghệ An bị từ chối cấp visa sang Mỹ dự cuộc thi Khoa học kỹ thuật quốc tế
  • TPHCM công bố số liệu thí sinh đăng ký nguyện vọng vào lớp 10
    TPHCM công bố số liệu thí sinh đăng ký nguyện vọng vào lớp 10
    Dân trí Chiều nay (3/5), Sở GD-ĐT TPHCM công bố số liệu tổng hợp ban đầu về số học sinh đăng ký dự thi vào lớp 10 công lập của từng trường năm 2018-2019. Trong vòng 1 tuần từ ngày 4/5 đến ngày 10/5, học sinh có quyền điều chỉnh lại nguyện vọng mình đã đăng ký.
  • Thử nghiệm chương trình phổ thông mới: Thành công nhưng nảy sinh thất bại về tiết học
    Thử nghiệm chương trình phổ thông mới: Thành công nhưng nảy sinh thất bại về tiết học
    Dân trí Ngày 3/5, Bộ GD&ĐT họp báo công bố kết quả sau một tháng thử nghiệm áp dụng chương trình phổ thông mới. GS Nguyễn Minh Thuyết, Tổng chủ biên chương trình cho biết, có tiết học thành công, có tiết học thất bại. >> Chương trình giáo dục phổ thông mới được thực hiện từ năm 2019 >> Dự kiến tháng 4/2018 sẽ ban hành chương trình giáo dục phổ thông mới >> Chậm toàn diện, chương trình giáo dục phổ thông mới phải lùi hạn
  • Việt Nam đứng thứ 3 ASEAN về độ cởi mở trong giáo dục đại học
    Việt Nam đứng thứ 3 ASEAN về độ cởi mở trong giáo dục đại học
    Dân trí Việt Nam đứng thứ ba trong khu vực chỉ sau Malaysia và Thái Lan về chỉ số đánh giá độ cởi mở của hệ thống giáo dục và tự hào là một trong hai quốc gia duy nhất trong khu vực đạt mức ‘"rất cao" ở phần chỉ số đánh giá khung đảm bảo chất lượng quốc gia và công nhận bằng cấp quốc tế. >> Nâng cao chất lượng đại học: Cần đổi mới về tư duy truyền thống, quan hệ “thầy trò” >> Các hiệu trưởng nói gì về nâng cao chất lượng giáo dục đại học? >> Sửa đổi Luật giáo dục đại học: Trách nhiệm hiệu trưởng phải công khai minh bạch
  • Hà Nội: Phụ huynh tố giáo viên đánh học sinh lớp 1 thâm tím
    Hà Nội: Phụ huynh tố giáo viên đánh học sinh lớp 1 thâm tím
    Dân trí Phụ huynh của học sinh lớp 1 tại huyện Gia Lâm, Hà Nội cho biết, cháu trai bị cô giáo đánh thâm tím cánh tay và bả vai.
  • Cùng MC Đan Lê chọn lựa sân chơi hè lý tưởng cho con
    Cùng MC Đan Lê chọn lựa sân chơi hè lý tưởng cho con
    Giống như bao bậc cha mẹ khác, MC - diễn viên Đan Lê cũng có chung nỗi trăn trở làm sao để những thiên thần nhỏ của mình có một sân chơi hè phù hợp, cân bằng giữa hai yếu tố “chơi” và “học”. Hãy lắng nghe xem cô có bí quyết gì để lựa chọn và giúp hai nhóc tì phát triển tự nhiên, toàn diện mà vẫn tận hưởng một tuổi thơ vui vẻ, trọn vẹn!
  • Xin gửi lời cám ơn đến các thầy cô giáo của con tôi
    Xin gửi lời cám ơn đến các thầy cô giáo của con tôi
    Dân trí Ngôi trường mà con trai tôi theo học rất chú trọng việc giáo dục đạo đức cho học sinh. Các con ngoài học văn hóa thì còn được tham gia rất nhiều phong trào có ý nghĩa. Thông qua các hoạt động, con ngày càng trưởng thành hơn về nhân cách.
  • Học sinh dùng điện thoại, máy tính quá nhiều có thể trầm cảm
    Học sinh dùng điện thoại, máy tính quá nhiều có thể trầm cảm
    Dân trí “Học sinh bây giờ dành quá nhiều thời gian sử dụng đồ công nghệ như điện thoại, máy tính. Thậm chí có những học sinh hay trẻ em lớn dành hơn 10 tiếng mỗi ngày để sử dụng thiết bị. Việc sử dụng các thiết bị như điện thoại, máy tính có thể dẫn đến thay đổi hoóc môn, gây trầm cảm hay bị tâm thần”, TS Amie Pollack, Trường ĐH Vanderbilt, Hoa Kì cho biết. >> Hà Nội: Sẽ quy định việc học sinh sử dụng Facebook và điện thoại >> 2 cách ngăn ngừa chứng “nghiện Facebook” ở con trẻ
  • Cô giáo bị đồng nghiệp sát hại vừa tốt nghiệp thủ khoa cao học
    Cô giáo bị đồng nghiệp sát hại vừa tốt nghiệp thủ khoa cao học
    Dân trí Học sinh, giáo viên Trường THPT Võ Thị Sáu và ngành giáo dục TPHCM đau xót trước sự việc cô giáo trường này bị đồng nghiệp dạy cùng trường sát hại ngay trên đường phố. Được biết, cô vừa tốt nghiệp thủ khoa cao học tại ĐH Sài Gòn. >> TPHCM: Đề nghị ổn định tâm lý học sinh sau vụ cô giáo bị đồng nghiệp sát hại
  • Cảnh cáo thầy giáo xưng tao - mày, gọi học trò là “cẩu nam nữ”
    Cảnh cáo thầy giáo xưng tao - mày, gọi học trò là “cẩu nam nữ”
    Dân trí Hội đồng kỷ luật trường THPT Hàn Thuyên (quận Phú Nhuận, TPHCM) vừa ra quyết định cảnh cáo đối với ông Trần Huy K., giáo viên dạy văn do dùng nhiều từ ngữ “thô tục” như xưng “tao - mày”, gọi học sinh là “cẩu nam nữ”… gây bức xúc cho học sinh.
  • Cô giáo dọa phạt học sinh “ngậm dép” bị hạ bậc thi đua
    Cô giáo dọa phạt học sinh “ngậm dép” bị hạ bậc thi đua
    Dân trí Có hành vi phản sư phạm khi dọa phạt học sinh "ngậm dép", cô giáo dạy tiếng Anh tại Trường tiểu học Sông Lô (Phú Nhuận, TPHCM) bị xử lý với hình thức hạ bậc thi đua. >> Giáo viên chỉ dọa phạt học sinh ngậm dép?